• ĆWICZYMY PERCEPCJĘ SŁUCHOWĄ

 

ĆWICZĘ PERCEPCJĘ SŁUCHOWĄ


Zaburzenia percepcji słuchowej uwidaczniają się, gdy dziecko ma problemy:
• w wyodrębnianiu dźwięków ze struktur złożonych (głosek i sylab ze słów, słów ze zdań), są przyczyną nieporozumienia poleceń lub treści opowiadań oraz niepowodzeń w początkowej nauce czytania,
• w różnicowaniu dźwięków mowy, może powodować to nieprawidłowe wybrzmiewanie, utrzymywanie się agramatyzmów i błędów w czytaniu,
• w zapamiętywaniu słów, form językowych, wierszyków piosenek,
• w koncentracji uwagi na bodźcach słuchowych.

Propozycje zabaw przeznaczone są dla dzieci w różnym wieku. Ważne, aby stopniować trudność i nie dać się wkradnąć nudzie, która niszczy ciekawość dzieci i motywację do ćwiczeń.


Oto przykładowe zabawy:


• Rozpoznawanie osób na podstawie barwy ich głosu.
• Określanie kierunku źródła dźwięku – dziecko zamyka oczy, rodzic chowa w pomieszczeniu np. minutnik, który zadzwoni za chwilę. Maluch ma za zadanie określić, skąd dochodzi dźwięk.
• Reagowanie na umówiony sygnał dźwiękowy – na początku sygnałów powinno być niewiele i powinny one znacznie różnić się od siebie dźwiękowo (np. dzwonek, grzechotka). Na umówiony sygnał dziecko może np. wykonać przysiad, usiąść na podłodze, pomachać, z czasem można stopniowo zwiększać liczbę sygnałów.
• „Co jest w środku?” – rozpoznawanie po wydawanym odgłosie przedmiotów w zamkniętym pudełku (np. groch, kamyki, cukier). Rodzic najpierw prezentuje poszczególne dźwięki.
• Ćwiczenie uwagi słuchowej i pamięci słuchowo-słownej – rodzic prosi, aby dziecko włożyło do woreczka czy miseczki przedmioty (figurki zwierząt, pojazdy, misie itp.) w odpowiedniej kolejności („Najpierw do woreczka wchodzi krowa, potem pies, a na końcu kot”). Dziecko musi zapamiętać ciąg trzech elementów (sukcesywnie zwiększamy ich liczbę), a następnie go odtworzyć. Należy zwrócić uwagę, by podczas wymieniania po kolei przedmiotów, które dziecko ma włożyć, nie patrzyło ono na nie, w przeciwnym razie zapamięta wzrokowo kolejność ich wrzucania, zamiast skupić się na słuchowym zapamiętaniu komunikatu.
• Rozpoznawanie różnych instrumentów lub innych dźwięków z życia.
• Wystukiwanie lub wyklaskiwanie rytmu zaprezentowanego wcześniej przez rodzica, np. dwa uderzenia o kolana, jedno klaśnięcie, dwa tupnięcia. Prezentowany rytm powinien być dostosowany do możliwości dziecka – należy zacząć od prostych, stopniowo zwiększając stopień trudności.

• Tworzenie wyrazów zaczynających się określoną sylabą lub literą.
• Segregowanie obrazków wg pierwszej głoski.
• Naśladowanie, powtarzanie tekstu wypowiedzianego przez inną osobę.
• Wyróżnianie wyrazów w zdaniu.
• Wyróżnianie sylab w wyrazie, najlepiej za pomocą klaskania (jedna sylaba- jedno klaśnięcie), oprócz tego można bawić się w kończenie wyrazów, podajemy pierwszą sylabę, np. ko-, a dziecko dodaje - ło (koło).
• Wyróżnianie głosek w wyrazach- najpierw na początku wyrazu, potem na końcu i w środku. Można użyć do tego obrazków, spośród, których dziecko wyszuka obrazki zaczynające się lub kończące na daną głoskę.
• Wymyślanie rymujących się wyrazów (czytanie, pisanie, szukanie obrazków itd.).
• Układanie kilku wyrazów w kolejności od najkrótszego do najdłuższego (a, po, las, okno, lalka.
• Rysowanie przedmiotów zaczynających się (kończących, lub mających w środku) na daną głoskę.
• Słuchanie (starsze dzieci mogą same przeczytać) wierszy, w których występuje jak najwięcej dźwięków do naśladowania. Można wykorzystać następujące utwory: Lokomotywa, Ptasie radio, Kotek.
• Dobieranie w pary wyrazów, które różnią się tylko jedną głoską (koza- kosa, mama- dama, tata- data, pije- bije, Ala- Ola).
• Podkreślanie czerwoną kredką wyrazów, które "syczą", a niebieską, tych, które "szumią" (sok, puszka, szachy, postój, proszek, ser).
• Rozpoznawanie głosów zwierząt zarejestrowanych na taśmie magnetofonowej. Najpierw będą to głosy zwierząt najbardziej znanych: psa, kota, krowy, kury, koguta, kaczki, gęsi, konia, kurcząt, świni, żaby, gołębia; potem głosy zwierząt, z którymi dzieci stykają się rzadziej, np.: kozy, osła, lwa, mewy, wrony, wróbla, bociana itp.
• Możemy również rozpoznawać odgłosy charakterystyczne dla pojazdów: samochodu, traktora, pociągu, motocykla, tramwaju, wozu straży pożarnej, karetki pogotowia, statku, roweru, wrotek, deskorolki, itp. a później wykonać z papieru wybrany pojazd, co będzie dodatkową atrakcją.
• Rozpoznawanie obrazków zaczynających się od tej samej sylaby.
• Rozpoznawanie obrazków kończących się tą samą sylabą.
• Sztafeta sylabowa - tworzenie wyrazów rozpoczynających się od tej samej sylaby - mama, makaron, marzenia, makrela itp. lub kończących się tą samą sylabą np. piżama, rama, mama, tama itp.
• Łańcuch sylabowy - rozpoczynamy zabawę wypowiadając dwusylabowy wyraz, dziecko powtarza wyraz i dzieli go na sylaby. Druga sylaba staje się początkiem nowego wyrazu powstałego np: wa - ta (wata), ta - ma (tama), ma - ki (maki), ki - je (kije), je - my (jemy), my - dło (mydło) i tak aż do wyczerpania pomysłów.
• Analiza z podskokami - podajemy dziecku wyraz, a jego zadaniem jest podzielić go na sylaby, ale po wymówieniu każdej z nich musi podskoczyć np. balony- ba(podskok) - lo(podskok) - ny(podskok).
• Memo słuchowe- odszukiwanie 2 takich samych dźwięków (można wykonać grzechotki z opakowań po Kinder niespodziankach lub z kubeczków na jogurty).

• Dość trudnym, wymagającym dużego skupienia, jest zadanie odgadnięcia odgłosów docierających zza przysłony (parawanu), albo z sąsiedniego pomieszczenia. Może to być np.: odgłos przelewania wody, rozdzierania papieru, telefonu, przesuwania krzesła, upadku piłki, gwizdu czajnika, brzęku kluczy, itd.
• Udzielanie przez dzieci odpowiedzi na pytanie: co słyszysz? Dziecko z zamkniętymi oczami wsłuchuje się w ciszę - żadne dźwięki nie są wytwarzane celowo. Po krótkim czasie wsłuchiwania się określają, co słyszy: stukot butów o bruk, skrzypnięcie drzwi, szczekanie psa, odgłos samochodów, ptaków, rozmowy ludzi itp.
• Słuchowa analiza podanego rytmu i ruchowe jego odtwarzanie poprzez wyklaskiwanie, wystukiwanie, wytupywanie.
• Graficzne odtwarzanie wysłuchanego rytmu (rysowanie kropek lub linii). - odtwarzanie rytmiczne układów przestrzennych - na podstawie układu np.klocków, dziecko wystukuje lub wyklaskuje rytm.
• Rytmiczne wypowiadanie treści krótkich wierszy (z wyklaskiwaniem).
• Zabawa "Kto to?" - rozkładamy zestaw obrazków (figurek) zwierząt - kot, pies, kura, krowa, koza, kogut, świnka, koń itp. Dziecko nazywa zwierzęta (ustalenie, że dziecko je rozpoznaje). Następnie mówimy wyraz sylabami, a dziecko dokonuje syntezy i wypowiada cały wyraz wskazując zwierzątko (po kilku razach następuje zmiana ról)..

 

Źródło:

PWN, www.babyboom.pl, https://mojebambino.pl/blog, K. Olszewska, Percepcja słuchowa u przedszkolaków - rozwój i zaburzenia, "Przedszkole. Miesięcznik dyrektora", M. Klimkowski, O mechanizmach słuchu fonematycznego i problemie analizy i syntezy słuchowej, https://p95.przedszkola.net.pl, materiały własne