• MOTORYKA MAŁA - ĆWICZENIA NA WZMOCNIENIE RĘKI I WŁAŚCIWY CHWYT

Zacznijmy od tego co to jest motoryka mała? Mówiąc najprościej jest to sprawność dłoni i palców, czyli coś co przez pierwsze lata życia ćwiczymy bardzo intensywnie, aby nie mieć problemów np. z pisaniem. 😊

 

To właśnie od małej motoryki zależy opanowanie umiejętności samoobsługowych, artykulacji, rysowania oraz pisania. Do podstawowych umiejętności związanych z rozwojem motoryki małej zalicza się: chwytanie przedmiotów jedną ręką bez pomocy, kontrolowane ruchy rąk i palców, manipulowanie przedmiotem w celu wykonania zadania i skoordynowane używanie obu rąk. Prawidłowy rozwój motoryki małej pozwala zbudować pozytywny obraz siebie, w którym „umiem”, „potrafię”, „zrobię to” stają się nieodłącznym elementem przekonania o własnych możliwościach.

 

Ostatnio podawałyśmy Państwu propozycje ćwiczeń i zabaw na koncentrację uwagi.Dzisiaj skupimy się na zabawach, dzięki którym dzieci nabiorą zręczności oraz wyrobią sobie umiejętności takie jak szybkość, zwinność i wytrzymałość. Dobrze się bawiąc będą ćwiczyły motorykę małą. 😊

 

Propozycje ćwiczeń:


Jako pierwsze zaproponujemy „zabawy paluszkowe”. Zapewne wielu z Państwa pamięta z własnego dzieciństwa kultowe zabawy paluszkowe typu: „Idzie rak” czy „Ważyła sroczka kaszkę”. Takie właśnie wyliczanki stosowane jak najwcześniej wzmacniają zainteresowanie własnymi częściami ciała, poprawiają jego sprawność manualną, a także budują pozytywny kontakt między dorosłym a dzieckiem. Ponad to relaksują i umożliwiają koncentrację na danej czynności.

 

- Przykład „zabaw paluszkowych”:


„Rodzinka”
Zabawa polega na dotykaniu kolejno wszystkich paluszków dziecka, zaczynając od kciuka i potem kolejno włączając palec wskazujący, środkowy, serdeczny i mały.
Ten pierwszy to dziadziuś,
A obok babunia.
Ten duży to tatuś,
A przy nim mamunia.
A to jest dziecinka mała,
tralalalalala.
A to moja rodzinka cała!(podnosimy energicznie rączkę do góry i rozprostowujemy wszystkie paluszki).

 

„Grota misia”
Tu jest grota.(pokazujemy pięść)
W środku miś. (zginamy kciuk i wsadzamy pod złożone palce)
Proszę, misiu, na dwór wyjdź. (stukamy drugą ręką w pięść)
O! Wyszedł miś. (wysuwamy kciuk).

 

„Małe rączki”
Małe rączki sobie klaszczą,(klaszczą w dłonie)
czasem także się pogłaszczą.(głaszczą swoje dłonie)
I w kolanka zastukają.(stukają w kolana)
No i dzieciom pomachają.(machają)


- Przesypywanie i przelewanie - zabawa ta pozwala na pełną stymulację uczucia powierzchniowego ręki. Pozwalamy dziecku zanurzyć dłonie w misce pełnej np. piasku, grochu, kaszy, fasoli, ciepłego kisielu lub budyniu. Dla starszych dzieci proponujemy przelewanie substancji z jednego naczynia do drugiego np. za pomocą łyżki.
- Rysowanie, malowanie - dla początkujących dzieci polecamy grube kredki, ponieważ łatwiej je trzymać całą piąstką, a także farby do malowania palcami. Bardzo ważne jest także różnicowanie narzędzi plastycznych – poza klasycznymi kredkami i farbami, doskonałym materiałem jest również węgiel, kreda oraz wszelkiego rodzaju stemple np. z ziemniaka, z liści, z korków.
- Wydzieranie, wyklejanie, posługiwanie się nożyczkami - doskonałą zabawą będzie wykonanie kulek z krepiny lub targanie małych kawałków kolorowego papieru, którymi następnie wykleja się obrazek narysowany na kartce. - Dzieci w wieku przedszkolnym są także w pełni gotowości do tego, aby rozpocząć naukę posługiwania się nożyczkami. Na początek należy nauczyć dziecko właściwego chwytu. Aby pierwsze wrażenia były pozytywne należy wybrać papier odpowiedniej twardości. Źle dobrany papier może utrudniać działanie. Po pierwsze ćwiczenie w otwieranie i zamykanie nożyczek „na sucho”, potem ćwiczenie cięcia w powietrzu. Wreszcie odcinanie kawałków papieru – należy przygotować paski papieru o szerokości 3cm i podzielić poprzecznymi kreskami na „okienka”. Dziecko jednym ruchem odcina każdy kawałek papieru. Następnie można poprosić dziecko, aby przecięło kartkę na pół. Po kilku próbach narysować linię na kartce i poprosić, aby dziecko spróbowało przeciąć kartkę po zaznaczonej linii.
- Zawiązywanie, zapinanie, nawlekanie, przewlekanie - kolejną umiejętnością dziecka w wieku przedszkolnym jest zawiązywanie sznurowadeł, zapinanie guzików i suwaków, a także nawlekanie.
- Można ćwiczyć te umiejętności angażując dziecko do pomocy przy rozwieszaniu prania (maluch może przypinać ściereczki, chusteczki czy bieliznę klamerkami). Dziecko ma wtedy szansę ćwiczyć siłę mięśni i koordynację rąk.
- Przewlekanie np. sznurka można ćwiczyć np. przez zrobione w kartonie dziurki lub przez uchwyty szafek lub nogi stołu.
- Zapinanie guzików można ćwiczyć z dzieckiem dając mu poszewkę na „jaśka”, którą ma zapiąć, lub dziewczynce sukienkę dla lalki z guzikami do zapięcia. Można też poprosić dziecko, aby pomogło nam zapiąć bluzkę.
- Gra na instrumentach - choć nieraz bywa głośno, to właśnie gra na instrumentach jest cenną lekcją motoryki małej, na którą warto znaleźć czas i miejsce. Gra na cymbałkach, tamburynie czy bębenku, uczy koordynacji obu rąk, zwiększa wrażliwość dziecka oraz przygotowuje go do wykonywania ruchów wymagających większej precyzji.
- Zabawy w kuchni - doskonałym treningiem zręczności dla dzieci są prace w kuchni (które sprawią dzieciom wiele satysfakcji) m.in. Twój mały pomocnik może np. mieszać składniki w miseczce, rozkładać na stole sztućce, czyścić blat czy np. kroić miękkie owoce (małe dziecko poradzi sobie z pokrojeniem banana tępym nożem). Oczywiście wszystkie te czynności przy asyście osoby dorosłej. 😊
- Wyjmowanie przedmiotów z pudełka - doskonalimy w ten sposób umiejętność chwytania przedmiotów bez patrzenia. Potrzebujemy zamknięte kartonowe pudełko, w którym wycinamy otwór swobodnie mieszczący rączkę dziecka. Do pudełka wkładamy przedmioty różnej wielkości np. łyżkę, klocki, maskotkę itp. i zachęcamy małego badacza do odgadnięcia co znajduje się w pudełku.
- „Prace remontowe” - czyli wbijanie gwoździ i przykręcanie śrubek, oczywiście w warunkach kontrolowanych, przy asyście osoby dorosłej.
- Segregowanie przedmiotów do miseczek - do tej zabawy będą potrzebne małe przedmioty np. rodzinki, klocki, orzechy, koraliki oraz kolorowe miseczki. Podczas tej zabawy doskonalimy chwytanie palcami. Dziecko samo może wybrać sposób posegregowania przedmiotów, ważne aby zachęcić go do podnoszenia i przekładania. Podczas tej zabawy potrzebny jest stały rodzicielski nadzór, ponieważ dzieci uwielbiają wkładać małe przedmioty do buzi.
- Nabieranie łyżką - jest to zabawa, która doskonali nie tylko chwytanie i manipulowanie przyrządami ale także wspomaga rozwój samodzielnego jedzenia. Potrzebne będą miseczki, do niektórych wsypujemy cukier, kakao, sól, mąkę czy inne produkty spożywcze wg. pomysłu, a część zostawiamy pustych. Zadanie dziecka polega na przenoszeniu za pomocą łyżeczki produktów między miseczkami. Dziecko może także tworzyć własne kompozycje smakowe. Zabawa gwarantowana! 😊
- Układanie obrazków - kolejna propozycja to układanie obrazków z patyczków, kredek lub zapałek. (Bardziej atrakcyjne będą kolorowe patyczki) Zabawa ta pomaga ćwiczyć chwytanie oraz rozwija wyobraźnię dziecka. Zapewne powstanie niejedno dzieło sztuki!
- Cienie na ścianie - pod wieczór, kiedy zrobi się ciemno, zgaście oświetlenie sufitowe i ustawcie biurkową lampkę żarówką do ściany. Wówczas można rozpocząć zabawę w teatr cieni, oczywiście tych, wykonywanych palcami. Wykonujcie coraz bardziej skomplikowane ruchy palcami, włączajcie w nie dzieci i można szaleć. Wyćwiczycie sprawność manualną oraz wyobraźnię Waszych pociech.
- Klocki - drewniane czy plastikowe, małe lub duże, są idealne do ćwiczenia umiejętności z zakresu małej motoryki.
- Lepienie z plasteliny i innych mas plastycznych - lepienie z mas plastycznych ma mnóstwo zalet. Jedną z nich jest również ćwiczenie motoryki małej. W poprzednich artykułach na naszej stronie są podane przepisy na przeróżne masy. Zachęcamy do zapoznania się z nimi i świetnej zabawy. 😊
- Origami - małe dziecko nie będzie potrafiło złożyć z papieru trójwymiarowego ptaka, ale samo składanie kartek jest już dobrym ćwiczeniem. Należy dostosować poziom trudności do wieku dziecka, najpierw można ćwiczyć składanie kartki na pół i na ćwierć, później można przejść do bardziej skomplikowanych operacji.

 

Mamy nadzieję, że nasze propozycje ćwiczeń, zabaw i gier przydadzą się Państwu w tym trudnym dla Nas wszystkich czasie oraz pomogą usprawnić motorykę małą Waszych pociech.

 

Pozdrawiamy serdecznie: Wasze Nauczycielki 😊

 

Na podstawie:
„Całkiem nowe zabawy paluszkowe” Winczewska A., Winczewski P.
„Co nieco o rozwoju dziecka” Zawitkowski P.
„Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży” Żebrowska M.
https://www.babyboom.pl
https://mamadu.pl