•JAK POWSTAJE MIÓD

Na początek zapraszamy do obejrzenia krótkiego filmiku o pracowitych pszczółkach:

 

Jak powstaje miód - film

 

Miód to produkt pszczeli znany i ceniony od wieków. Jego wyjątkowe właściwości doceniali już starożytni Egipcjanie. Jak powstaje ten drogocenny produkt? O tym, że wytwarzają go pszczoły wie każde dziecko. Szczegóły pozostają jednak dla większości nieznane.W rzeczywistości produkcja miodu jest dużo bardziej skomplikowana. Co ciekawe utrwaliło się wiele mitów na jej temat, często niezgodnych z prawdą.

Podstawą produkcji miodu jest nektar. Rośliny produkują nektar w specjalnych gruczołach zwanych nektarnikami. Wbrew powszechnej opinii, nektar jest zbierany nie tylko z kwiatów. Może znajdować się też u nasady przylistków i na liściach.

Pszczoły zbierają nektar i gromadzą go w swoim wolu miodowym. Następnie przenoszą nektar do ula. Jedna pszczoła przynosi w wolu miodowym jednorazowo 40-50 mg nektaru. To niezwykle dużo, zważywszy na fakt, że sama waży około 110 mg. W wolu miodowym pszczoły nektar zostaje częściowo rozrzedzony oraz wzbogacony o enzymy i kwasy organiczne pochodzące z organizmu owadów. W ulu nektar jest rozlewany do plastrów. Zadaniem pszczół jest utrzymanie wysokiej temperatury wewnątrz ula. Nieustannie poruszając skrzydłami pszczoły sprawiają, że z miodu odparowuje woda i jest usuwana wilgoć. Świeży nektar zawiera 24-97% wody, zaś nektar pobrany z wola miodowego powracających do ula pszczół 60-80%. Po 3-4 dniach w komórkach plastra, zawartość wody w miodzie wynosi nie więcej niż 18%.

Przekształcenie nektaru w miód polega nie tylko na odparowaniu wody, ale obejmuje szereg przemian biochemicznych. Niestety wiele z ich nadal pozostaje niewyjaśnionych. Wiemy, że pod wpływem enzymów i kwasu mrówkowego znajdujących się w przewodzie pokarmowym pszczoły sacharoza przekształca się w glukozę i fruktozę, których mieszaninę potocznie zwie się cukrem inwertowanym. Mało natomiast wiadomo o tworzeniu się dekstryn, które występują w miodach dojrzałych.

Proces produkcji miodu uważa się za zakończony, gdy miód osiągnie tzw. „dojrzałość”. Miód uważa się za dojrzały, gdy 75% komórek plastra jest po krytych woskiem. Wtedy miód zostaje wyjęty
z plastrów. Proces ten, określany nazwą miodobrania przeprowadza się najczęściej przez odsklepianie, a następnie odwirowanie miodu. Następnie miód jest oczyszczany i pakowany.

 

Piosenka pszczółka

 

Produkty pszczele są znane i cenione od tysiącleci. Do dzisiaj miód jest niezastąpiony w kuchni, ale też w domowej apteczce. Ten oraz pozostałe produkty pszczele nie przestają też zadziwiać naukowców. Badania wykazują mnogość korzystnych, a niekiedy wręcz leczniczych właściwości produktów pszczelich. Dlatego medycyna zyskuje dla nich coraz więcej uznania. Każdy z nas powinien poznać ich możliwości.

 Pszczela apteczka. Miód, propolis, pyłek kwiatowy i ich korzystne właściwości - Apteka internetowa Melissa

Pszczoła miodna - nie tylko zwierzę hodowlane

Do tej pory te owady uważano jedynie za bardzo pożyteczne stworzenia. Pszczoła to niesamowity twór natury, który zapyla kwiaty, produkując przy tym wiele cennych surowców. Dopiero, kiedy niedawno zauważono spadek liczebności pszczół, zdano sobie sprawę, że od kondycji populacji tych niepozornych, pracowitych owadów, zależy tak naprawdę życie roślin, zwierząt i ludzi. Dlatego powinniśmy nie tylko być wdzięczni tym owadom, ale otoczyć je troskliwą opieką i ochroną. 

1. Miód - cenny jak złoto

Pszczoły produkują miód z zebranego nektaru kwiatowego lub spadzi. Mieszają je ze śliną i odkładają w plastrach ula, gdzie ta mieszanina dojrzewa. Słodki nektar przechodzi wiele skomplikowanych procesów biochemicznych, w wyniku których powstaje miód. Dla pszczół jest to wysokoenergetyczny materiał zapasowy. Oprócz dużej ilości cukrów zawiera też m.in. wiele enzymów oraz składników olejków eterycznych. Oraz ogrom innych substancji, które nadają mu unikalny aromat, smak i właściwości. 

W kuchni miód jest stosowany jako doskonała substancja słodząca (jest bardziej słodki od cukru) i nadającą aromat. W kosmetyce łagodzi podrażnienia i wspaniale odżywia skórę i włosy. W stanach przeziębienia zwiększa odporność, działa przeciwbakteryjnie i łagodzi kaszel. Ale to tylko ułamek jego możliwości i zastosowań. 

Badania sugerują, że regularnie spożywany miód zmniejsza ryzyko wystąpienia demencji, cukrzycy, chorób serca i niektórych nowotworów [1].

➤ Jak wybrać dobry i wartościowy miód?

Miód sztuczny

Przede wszystkim, opisane właściwości ma tylko i wyłącznie prawdziwy miód pszczeli. Jeśli na opakowaniu widzimy napis "miód sztuczny" lub "cukier inwertowany", nie możemy się łudzić, że dostaniemy coś, poza płynnym, słodkim syropem. Jest to przetworzony, biały cukier, który składem i proporcją węglowodanów przypomina miód naturalny, ale pozbawiony jest wszystkich innych, cennych składników. Jest to tani, ale mało wartościowy substytut.


Miód filtrowany

Kupując miód, zwłaszcza w markecie, należy zwrócić uwagę, czy na opakowaniu jest informacja o tym, czy produkt jest filtrowany, lub co gorsza, pasteryzowany. Miód filtruje się, żeby ograniczyć jego krystalizację i uzyskać płynny, klarowny produkt o pięknej barwie. Jednak ten proces znacznie pozbawia go wielu pożądanych składników, a tym samym właściwości. Nie mniej, możemy stosować taki płynny miód np. do pieczenia i gotowania, ale zawsze lepiej mieć w domu, choćby mały słoik, prawdziwego miodu.


Miód ze sklepu, a miód z pasieki

Pszczelarze często prowadzą detaliczną sprzedaż swoich produktów. Możemy ich spotkać często na np. targowiskach. Kupując w takim miejscu mamy zazwyczaj gwarancję, że otrzymujemy produkt wytwarzany rzemieślniczo, bez zastosowania przemysłowych procesów, a dodatkowo wspieramy osoby wykonujące ten ważny zawód. Na takich stoiskach dostaniemy też mniej popularne rodzaje miodu oraz inne produkty pszczele, jak np. pyłek kwiatowy.


Miód płynny i skrystalizowany - patoka i krupiec

Naturalny, niefiltrowany płynny miód - patoka, może ulec procesowi krystalizacji, powstaje wtedy tzw. krupiec. Czasem utrudnia to jego zastosowanie, ale tak naprawdę świadczy o wysokiej jakości produktu. Jeśli potrzebujemy miód w postaci płynnej, najlepiej potrzebną ilość przełożyć do osobnego naczynia i wstawić je do letniej kąpieli wodnej. Unikajmy temperatury wyższej niż 40 st. C, bo ta unieczynnia cenne enzymy.

➤ Rodzaj miodu: nektarowy, spadziowy, miody mieszane, miód manuka

Zależnie od rejonu i występujących w okolicy roślin pszczoły będą zbierać nektar innego rodzaju i produkować inny miód. Smak i zapach miodu w dużej mierze zależy od olejków eterycznych występujących w nektarze. Dlatego miód akacjowy i lipowy mają delikatny i przyjemny aromat kojarzący się z tymi drzewami. Natomiast, miód gryczany ma już cięższy, intensywny smak i zapach oraz ciemną barwę. Podobnie smakiem różnią się miody spadziowe, które powstają z zebranej wydzieliny mszyc. 

Mówi się, że miody ciemne, intensywne, zwierają więcej różnorodnych substancji i są zdrowsze. Badania pokazały, że miód gryczany ma silniejsze właściwości antyoksydacyjne. niż inne polskie miody [2], a nawet miód manuka [3]. Miód manuka powstaje z nektaru pewnego nowozelandzkiego krzewu i jest uznawany za najzdrowszy miód świata, ze względu na dużą zawartość metyloglioksalu - związku o silnej aktywności przeciwdrobnoustrojowej, przeciwnowotworowej i innych. Mimo, że polskie miody zawierają kilkadziesiąt razy mniej tej substancji, to przytoczone badania mówią, że zwłaszcza miody gryczane, mogą być równie zdrowe. 

Przy wyborze miodu warto kierować się swoimi preferencjami, by jak najczęściej cieszyć się jego właściwościami.

 

WIERSZ

„Pszczoły” (Magdalena Kot)

 

Pszczoły – czy je znacie, dzieci?

Patrzcie, jedna właśnie leci!

Malusieńkie, pracowite,

lecz – uwaga! – jadowite.

Trzeba na nie więc uważać,

na ich złość się nie narażać.

Pszczoły są dla ludzi darem!

Kwiatów żywią się nektarem,

pyłek na swych nóżkach noszą.

A o pomoc ludzi proszą -

żeby kwiaty dla nich siali,

by im ule budowali.

Zadasz może dziś pytanie:

Z czego miodek ten powstanie?

Łąka pełna jest zieleni,

na niej kwiatek się rumieni –

to zachęta jest dla pszczółki,

która w pyłku macza czułki.

Pszczółka nektar chętnie zbiera

i do ula go zabiera.

Pyłek skrzętnie chomikuje,

miód z nektaru produkuje.

Kiedy smaczny miodek zjemy,

to po brzuszku się głaszczemy.

Mmm…

 

DARNOWE KARTY PRACY DO POBRANIA

 

Z pozdrowieniami Wasze Nauczycielki.